رضا رضایی نویسنده و مترجم

جادوی ترجمه‌ی رضایی

۱۱ ماه قبل

 در کارنامه کاری رضا رضایی نزدیک به ۸۰ ترجمه وجود دارد. او با اینکه به ترجمه‌ی کتاب های معروفی پرداخته‌است که قبلا بارها ترجمه شده‌اند اما معمولا آثار رضا رضایی به عنوان بهترین ترجمه از بین دیگران انتخاب می‌شوند.

رضا رضایی در سال ۱۳۳۵ در شهر ساری به دنیا آمد. او از همان کودکی به شطرنج علاقه نشان داد. او در گفت‌وگویی با نشریه‌ی نگاه نو عنوان کرد در ۱۶ سالگی نخستین کتابش را که درباره شطرنج بود ترجمه کرد که به نام فردی دیگر منتشر شد. یادگیری زبان انگلیسی را در کلاس‌های فشرده انجمن ایران و‌ آمریکا آغاز کرد و در ۱۶ سالگی توانست بالاترین مدرک این نهاد را در زبان انگلیسی به دست آورد. او در رشته مهندسی مکانیک درس خواند که البته آن را ناتمام رها کرد و به عنوان ویراستار حوزه‌ی فنی مهندسی در مرکز نشر دانشگاهی مشغول کار شد و همزمان به ویرایش در حوزه‌‌های دیگر هم پرداخت. از سال ۱۳۵۷ فعالیت‌های جسته وگریخته مطبوعاتی هم داشت که تا به امروز نیز این فعالیت و همکاری با نشریات و مجلاتی چون دانشمند و نگاه نو ادامه دارد. رضایی پیش از ترجمه به کار ویراستاری در مرکز نشر دانشگاهی و مجله دانشمند مشغول بود و با ترجمه رمان جوان خام داستایوسکی وارد جرگه حرفه‌ای ترجمه در ایران شد. او مدیر چند دوره فدراسیون شطرنج بود همچنین به عنوان قهرمان و عضو تیم ملی شطرنج ایران فعالیت می‌کرد. در کارنامه رضا رضایی همکاری با ناشران معتبری چون کارنامه، فرهنگ معاصر، نشر نی و ماهی و وجود دارد. او در چند سال اخیر به سمت ترجمه مجموعه آثاری از رمان نویسان قرن نوزده بریتانیا روی آورد که حاصل آن برگردان فارسی مجموعه آثار جین آستین(در هفت کتاب از سوی نشر نی) و خواهران برونته(نشر نی) و جورج الیوت(نشر نی) بود که با استقبال خوب مخاطبان روبرو شد. در کارنامه رضا رضایی ترجمه برخی متون حوزه فلسفه سیاسی هم وجود دارد که از جمله آنها ترجمه چند اثر از آیزا برلین را می‌توان نام برد. او با موسیقی نیز آشنایی خوبی دارد و دستی چیره در نوازندگی پیانو دارد و همین ویژگی سبب شد تا برخی از کتاب‌های حوزه موسیقی را نیز برگردان فارسی کند که از جمله آنها کتاب موسیقی دانان دیروز و امروز از رومن رولان که انتشارات کارنامه آن را به بازار کتاب عرضه کرد و راهنمای جامع موسیقی کلاسیک از انتشارات فرهنگ معاصر می‌توان اشاره کرد. در کارنامه کاری رضا رضایی نزدیک به ۸۰ ترجمه وجود دارد که برخی از مهمترین آنها عبارتند ازمجموعه شش‌جلدی آثار خواهران برونته شامل کتاب‌های «جین ایر»، «بلندی‌های بادگیر»، «اگنست گری»، «ویلت»، «مستأجر وایلد فل هال» و «پروفسور» و شرلی. مجموعه شش‌جلدی «جین آستین»شامل رمان‌های «عقل و احساس»، «غرور و تعصب»، «منسفیلد پارک»، «اِما»، «کلیسای نورث انگر» و «ترغیب». کتاب «هنر داستان‌نویسی؛ با نمونه‌هایی از متن‌های کلاسیک و مدرن» اثر دیوید لاج که تمامی این کتاب‌ها در نشر نی منتشر شده‌اند. کتاب‌های «مجوس شمال»، «کارل مارکس؛ زندگی و محیط» و «ذهن روسی در نظام شوروی» از آیزایا برلین و «رویای آدم مضحک» اثر داستایوسکی و فرهنگ اساطیر کلاسیک اثر مایکل گرانت نیز از سوی نشر ماهی عرضه شده‌اند. «راهنمای جامع موسیقی کلاسیک» تألیف جان باروز از انتشارات فرهنگ معاصر و مجموعه دوجلدی «موسیقی‌دانان امروز» و «موسیقی‌دانان دیروز» اثر رومن رولان نیز از سوی نشر کارنامه به بازار کتاب عرضه شده است.

مترجمان دیگری که این آثار را ترجمه کرده‌اند:

بلندی‌های بادگیر: آیت طبسیان، نوشین ابراهیمی، محمدتقی بهرامی و پروین قائمی از دیگر مترجمان این کتاب هستند. زهره بکویی نیز از آخرین نفراتی ست که این کتاب را ترجمه کرده‌است.

۱٫ ترجمه‌ی علی اصغر بهرام بیگی / انتشارات جامی با همکاری نشر نو/ چاپ دهم : ۱۳۷۶
۲٫ ترجمه‌ی نگار غلام پور / نشر روزگار / چاپ اول : پاییز ۸۶
۳٫ ترجمه‌ی رضا رضایی / نشر نی
۴٫ ترجمه‌ی نوشین ابراهیمی/ نشر افق
۵٫ شرکت سهامی کتاب‌های جیبی / چاپ پنجم : ۱۳۵۴
از میان همه‌ی این ترجمه‌ها،‌ ترجمه‌ی رضا رضایی از نشر نی بهترین ترجمه‌ی این کتاب شناخته شده‌است و با نسخه‌ی اصلی کتاب به زبان انگلیسی تفاوت زیادی ندارد.

کتاب بلندی های بادگیر رضا رضایی

غرور و تعصب: غرور و تعصب را اولین بار در سال ۱۳۳۶ شمس الملوک مصاحب  به فارسی ترجمه کرد و پس از آن بارها آثار او به فارسی ترجمه شدند. بهترین ترجمه موجود از شش رمان او به قلم رضا رضایی است.

جین ایر برای اولین بار در س‍ال‌ ۱۳۲۹ ت‍ح‍ت‌ ع‍ن‍وان‌ «ج‍ن‌ ئ‍ر» ت‍وس‍ط م‍س‍ع‍ود ب‍رزی‍ن‌ ت‍رج‍م‍ه‌ و ت‍خل‍ی‍ص‌ ش‍ده‌ اس‍ت،‌ ه‍م‍چ‍ن‍ی‍ن‌ ترجمه دیگری از آن در س‍ال‌ ۱۳۶۲ توسط پ‍روی‍ز ن‍ج‍م‌ال‍دی‍ن‍ی منتشر شده‌است. علاوه بر این، در سال ۱۳۶۴ ناظر نعمتی و در سال ۱۳۶۶ مهدی افشار نیز این کتاب را ترجمه کرده‌اند.

همچنین ترجمه رمان “گتسبی بزرگ” از بهترین آثار او به شمار می‌رود. با توجه به این نکته که رمان گتسبی بزرگ اثر اسکات فیتز جرالد، هم اکنون جزو استاندار‌ترین کتب دنیا در بسیاری از مدارس تدریس می‌شود و از پرمخاطب‌ترین و بزرگ‌ترین رمان‌های آمریکا به شمار می‌رود.

دریابندری الگوی رضا رضایی در ترجمه است.
رضایی درباره‌ی الگوی خود در ترجمه بیان کرده‌است که در طول ایام مترجمی خود دوست نداشته‌است مانند مترجم دیگری باشد اما از ترجمه‌های نجف دریابندری بسیار لذت برده‌است و الگوی او در میان مترجمان فارسی زبان ایشان بوده‌اند.
آقای رضایی همچنین درباره توجه این سال‌های خود به ادبیات انگلیسی زبان قرن ۱۹ گفته است که به نظر او دو مقطع زمانی هستند که در آنها ادبیات انگلیسی زبان بسیار موفق بوده است: ادبیات قرن ۱۹ و ادبیات دهه ۲۰ و ۳۰ آمریکا. در ادبیات قرن ۱۹ انگلستان نقش زنان بسیار برجسته است و هیچ دوره تاریخی به مانند آن در طول تاریخ وجود نداشته‌است که تا این اندازه نویسندگان زن حضور داشته باشند. پس از پرداختن به آثار ذکر شده به سراغ ترجمه‌های «جرج الیوت» خواهد رفت که وی نیز در کنار جین آستین و خواهران برونته از اهمیت زیادی در ادبیات انگلستان برخوردار است. به عقیده‌ی او کسی که آثار کلاسیک را نخواند، نمی‌تواند وارد داستان‌های مدرن شود.


روزی ۳ صفحه ترجمه می‌کند.
میانگین کار ترجمه‌ی او در روز ۳ صفحه است. در گفت و گویی بیان کرده‌است تلاش می‌کند در ترجمه آهسته و با طمانینه کار انجام دهد. در حال حاضر روزانه نزدیک به ۹ ساعت به کار ترجمه می‌پردازد. در گذشه این میزان بیشتر بود و به ۱۲ ساعت نیز می‌رسید و حتی در سال‌های جوانی میزان ساعات کاری‌اش حتی به ۱۸ ساعت هم می‌رسید.
رضایی درباره مرتبط نبودن رشته تحصیلی دانشگاه با کار فعلی خود به این موضوع اشاره کرده است که در گذشته این اتفاق کمتر می‌افتاد اما در حال حاضر این روند بیشتر شده‌است. در گذشته خانواده‌ها فکر می‌کردند که باید فرزندان آنها مهندس و دکتر شوند و او هم با این تفکر وارد دانشگاه شده‌است اما پس از مدتی متوجه شده که این رشته‌ به درد او نمی‌خورد و تحصیلات خود را ناتمام گذاشته است.
او با وجود اینکه در گذشته چندان خود را موفق نمی‌دانست، در حال حاضر بسیار خوشحال است. چون با علاقه‌ی خودش بود که به سمت این کار رفت و پیشه‌ی خود را ترجمه قرار داد.

نوشته شده توسط: فروغ قاسمی

  • facebook
  • googleplus
  • twitter
  • linkedin
  • linkedin
قبلی «
بعدی »

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *