حضور رخشان بنی‌اعتماد در یزد جهانی

۱۲ ماه قبل

رخشان بنی‌اعتماد، فیلمنامه‌نویس و کارگردان برجسته‌ی سینمای داستانی و مستند مهمان شهر یزد شدند. ایشان در کتابسرای سرزمین من به معرفی کتاب زیر پوست قصه‌ها از سعید عقیقی با موضوعیت بررسی واقعیت‌گرایی در سینمای خانم بنی‌اعتماد پرداختند.

خانم بنی‌اعتماد کتاب را به این شکل معرفی کردند:

فکر می‌کنم یکی از ویژگی‌های مهم این کتاب که نتیجه‌ی زحمت سه ساله آقای حقیقی بود این است که ذهنیت ژورنالیستی ندارد و با هفته‌نامه‌ها و روزنامه‌های فیلمی متفاوت است. این کتاب بررسی رابطه واقعیت‌گرایی و سینما است و حتی برای خودم هم جذاب بود که از زاویه‌ی دید ایشون، این موضوع رو نگاه کردم و اینکه دید فرد دیگری به کارهای من بود برایم جالب بود. معمولا راحت‌ترین کار برای نوشتن یه کتاب به این صورت این است که مصاحبه‌های طولانی با صاحب اثر انجام میشه و تبدیل به یه کتاب میشه اما کار آقای حقیقی خلاف این جهت بود و کاملا تحلیلی با نگاه خودشان بود و فقط یک بخش پایانی گفتگو داشت. از این کتاب استقبال بسیار خوبی شد و چاپ اول آن خیلی زود تموم شد.

در پاسخ به سوال مجری در مورد اینکه با توجه به اینکه شما هم در حوزه‌ی سینمای مستند فعالیت دارید و هم در سینمای داستانی و از جاییکه این کتاب درباره رابطه سینما و واقعیت است ما باید شمارا یک مستندساز بدانیم یا کارگردان سینمایی که مبتنی بر سینمای داستانی است؟

چیزی‌که در همه‌ی قالبها برایم اهمیت دارد این است که خودم را نسبت به وقت و زمان واجازه‌ای که به خودم به‌عنوان فیلم‌ساز میدهم تا مخاطب وقتش را برای دیدن آن اختصاص دهد، مسئول می‌دانم. حالا فرقی ندارد که مستندساز باشم یا کارگردان داستانی. اما وصل من به جامعه از طریق مستند بوده‌است، اما سینمای داستانی باعث شناخته‌شدن من شده است. سینما، سینما ایت و این مضمون است تعیین می‌کند که در قالب مستند گفته شود یا  داستانی.

 

مطالعه بیشتر:  فروش تابستانه کتاب از مرز ۱۴۲هزار نسخه گذشت

در جایی گفته بودید که خودتان را یک مصلح اجتماعی می‌دانید که قرار است دردهای جامعه را از طریق سینما بیان کند، حتی در مراسم رونمایی از این کتاب هم به حرف آقای زیباکلام که “هنر برای هنر” واکنش نشان دادید و  گفتید که سینما رو وسیله‌ای می‌دونید برای نشان دادن دردهای جامعه. در این‌باره نظر خودتون رو بفرمایید.

من هرگز نگفتم که مصلح اجتماعی یا اینکه صدای سکوت زنان هستم. این‌ها از برچسب‌های ژورنالیستی است که روی آدم‌ها می‌ماند. من معتقدم سینما وسیله است. نه فقط در کشور ما بلکه در جوامعی که دموکراسی به اندازه‌ی کافی نهادینه نشده‌است و تریبونی برای بیان دردهای بشری وجود ندارد؛ کسی که هنرمند است و تریبونی دارد مسئول بیان این مشکلات است. سینما را  به عنوان یک اصل می‌شناسم و برایش احترام قائل هستم اما هنر برای هنر برای من مفهومی ندارد.

شما در حوزه‌ی واقع‌گرایی مثال می‌زنید و  از طبقه‌ی پایین در سینمای خود استفاده می‌کنید و طبقه‌ی ثروتمند و متوسط رو کمتر نشان می‌دهید، فکر نمی‌کنید امروز مشکلات طبقه‌ی متوسط پررنگ‌تر شده‌است؟

ساختن فیلم به شکلی نیست که من اراده کنم درباره‌ی چیزی بسازم. ارتباط بین فیلم‌ساز و فیلم به این شکل مکانیکی نیست. دغدغه‌های مختلفی ذهن رو درگیر میکنه و درواقع این موضوعات هستند که منو انتخاب می‌کنن نه من. و زمانی فیلمی شروع می‌شود که دغدغه‌اش اینقدر برایم جدی شده باشد که باید برایش کاری انجام دهم. مثلا در فیلم خون‌بازی که ساختن آن دو سال هم طول کشید و این فیلم هم متعلق به طبقه‌ی متوسط است به این دلیل ساخته شد که در آن زمان گرایش دختران جواب به مواد مخدر در اوج قرار داشت. آن زمان این موضوع برایم مهم بود و حالا هم با ترازکردن جلو نمی‌روم. ایده‌های مختلفی برایم مطرح شده که روی آن‌ها کار کردم. از طرفی موافقم که بحران‌های طبقه‌ی متوسط بیشتر است اما طبقه‌ی محروم تریبون ضعیف‌تری دارن و از قدیم گفتن مردن فقرا بی‌صداست. رنج و دردشان اصلا شنیده نمی‌شه. زندگی ها به دلیل بیکاری، بی‌حقوقی پاشیده‌میشه و خانواده‌های سالمی که بخاطر فقر به فساد کشیده می‌شن. ما حتی هیچ گزارش تلویزیونی از این دردها ندارین. و اصل این جریان بخاطر دیده نشدن و فراموش شدنه و به دلیل گذار از سنت به مدرنیته است. بخاطر افزایش آگاهی و شناخت طبقه‌ی متوسط درگیر حقوق شهروندی می‌شوند و موضوعات بیشتری برایشان پیش می‌آید.

در پایان بانوی سینمای ایران نظرشان درباره‌ی بیان واقعیت در سینما بیان کردند:

از نظر من تلخی‌ها را دیدن و از تلخی‌ها گفتن و ساختن سیاهنمایی نیست، امیدبخشی هم ندیدن و به روی خود نیاوردن نیست، امید یعنی ببینیم که آدم‌ها مبارزه می‌کنند، به دنیال حق و حقوقشان هستند، مطالبات دارند، و تا روزی‌که این موضوعات مطرح هست، امید وجود دارد. من معتقدم تا روزی‌که مردم تا زمانی‌که قدرت دارند، امید هست و اینکه بگیم هیچ مشکلی وجود ندارد، فریب و پروپاگاندا است. وقتی که مشکلات اجتماعی را بخاطر مسادل سیاسی نادیده می‌گیریم، کنترل از دست خارج می‌شود. مانعی برای آسیب‌ها ایجاد نمی‌کنیم و بخاطر سیاست سکوت می‌کنیم اما وقتی تبدیل به بحران شد، به فکر می‌افتیم و شنیدن نسبت‌هایی مثل سیاهنمابودن هم بخشی از انجام کار فرهنگی است و باید در مقابلش ایستادگی کرد.

  • facebook
  • googleplus
  • twitter
  • linkedin
  • linkedin
قبلی «
بعدی »

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *